هزینه ترخیص کالا یک عدد ثابت نیست؛ به ارزش کالا، کد تعرفه، گمرک ورودی و مدت ماندن کالا در انبار بستگی دارد. خبر خوب این است که بیشتر اجزای آن را میشود پیش از خرید برآورد کرد. در این راهنما اجزای هزینه را توضیح داده‌ایم و یک مثال عددی آورده‌ایم. اگر می‌خواهید همین حالا عدد پرونده‌ی خودتان را ببینید، از محاسبه‌گر هزینه ترخیص استفاده کنید.
اجزای هزینه ترخیص کالا
| جزء | مبنا | پرداخت به |
|---|---|---|
| حقوق ورودی | درصدی از ارزش گمرکی طبق کد تعرفه | گمرک |
| مالیات بر ارزش افزوده | ارزش گمرکی به‌علاوه‌ی حقوق ورودی | گمرک (برای سازمان امور مالیاتی) |
| عوارض قانونی | مانند عوارض هلال احمر، طبق مقررات جاری | گمرک |
| انبارداری و هزینههای بندری | روزهای ماندن کالا، تخلیه و بارگیری | انبار گمرک یا بندر |
| دموراژ کانتینر | روزهای اضافه بر مهلت رایگان | خط کشتیرانی |
| هزینههای مجوز و آزمایش | استاندارد، بهداشت، قرنطینه و … | سازمان مربوط |
| حق‌الزحمه‌ی ترخیص | طبق قرارداد | شرکت ترخیص یا حق‌العمل‌کار |
ارزش گمرکی: پایه‌ی همهی محاسبات
ارزش گمرکی در ایران بر مبنای CIF محاسبه میشود: قیمت کالا به‌علاوه‌ی هزینهی حمل و بیمه تا گمرک ورودی. اگر کالا را با شرط FOB یا EXW خریده باشید، هزینهی حمل و بیمه به قیمت فاکتور اضافه میشود تا ارزش گمرکی به دست بیاید. تفاوت این شرط‌ها را در راهنمای اینکوترمز توضیح داده‌ایم. ارزش ارزی با نرخ تسعیر اعلام‌شده‌ی گمرک در روز اظهار به ریال تبدیل میشود.
حقوق ورودی چیست؟
حقوق ورودی مجموع «حقوق گمرکی» و «سود بازرگانی» است و نرخ آن برای هر کالا در جدول تعرفه‌ی کتاب مقررات صادرات و واردات، کنار کد تعرفه‌ی کالا آمده است. به همین دلیل انتخاب کد تعرفه‌ی درست مستقیم روی هزینه اثر دارد: دو کد نزدیک به هم ممکن است نرخ کاملاً متفاوتی داشته باشند.
مالیات بر ارزش افزوده و عوارض
مالیات بر ارزش افزوده‌ی واردات معمولاً روی جمع ارزش گمرکی و حقوق ورودی محاسبه میشود. نرخ مالیات و عوارض با قانون بودجه و مصوبات هر سال تعیین میشود؛ نرخ روز را هنگام برآورد از گمرک یا کارشناس ترخیص بپرسید.
هزینه‌هایی که به زمان بستگی دارند
انبارداری و دموراژ تنها اجزایی هستند که با هر روز تأخیر بیشتر می‌شوند. اگر اسناد پیش از رسیدن بار آماده باشد، این دو هزینه کمترین مقدار را دارند. راه‌های کاهش آن‌ها را در مقاله‌ی دموراژ و انبارداری در گمرک آورده‌ایم.
مثال عددی (فرضی)
اعداد زیر فقط برای نشان‌دادن روش محاسبه‌اند و نرخ واقعی هیچ کالایی نیستند:
| ردیف | محاسبه | مبلغ (دلار) |
|---|---|---|
| قیمت کالا (FOB) | طبق فاکتور | 45,000 |
| حمل و بیمه | ۲٬۰۰۰ + ۵۰۰ | 2,500 |
| ارزش گمرکی (CIF) | ۴۵٬۰۰۰ + ۲٬۵۰۰ | 47,500 |
| حقوق ورودی (فرض: ۱۵٪) | ۴۷٬۵۰۰ × ۱۵٪ | 7,125 |
| مالیات بر ارزش افزوده (فرض: ۱۰٪) | (۴۷٬۵۰۰ + ۷٬۱۲۵) × ۱۰٪ | 5,462.5 |
| جمع پرداختی به گمرک (بدون عوارض جانبی) | ۷٬۱۲۵ + ۵٬۴۶۲.۵ | 12,587.5 |
این مبلغ با نرخ تسعیر روز به ریال تبدیل میشود. انبارداری، دموراژ، مجوزها و حق‌الزحمه‌ی ترخیص جداگانه به آن اضافه می‌شوند. محاسبه‌گر آنلاین همین روش را با نرخ‌هایی که خودتان وارد می‌کنید انجام می‌دهد.
چطور هزینهی گمرک را پیش از خرید استعلام کنیم؟
- کد تعرفه‌ی دقیق کالا را با برگه‌ی مشخصات فنی تعیین کنید.
- نرخ حقوق ورودی همان کد را از جدول تعرفه‌ی سال جاری استخراج کنید.
- ارزش CIF را با پیش‌فاکتور و برآورد کرایه‌ی حمل حساب کنید (برای حجم بار از محاسبه‌گر CBM کمک بگیرید).
- مجوزهای لازم و هزینهی آن‌ها را بررسی کنید.
- همه را در محاسبه‌گر وارد کنید یا مشخصات کالا را برای کارشناسان ترخیص کالا بفرستید تا برآورد کامل بدهند.
پرسش‌های رایج
آیا هزینه ترخیص در همهی گمرکات یکسان است؟
حقوق ورودی و مالیات برای یک کالا در همهی گمرکات یکسان است، اما هزینههای انبارداری، بندری و حمل داخلی از یک گمرک به گمرک دیگر فرق میکند.
چرا هزینهی نهایی با برآورد اولیه فرق میکند؟
رایجترین دلیلها تغییر نرخ تسعیر ارز تا روز اظهار، اصلاح کد تعرفه در ارزیابی و روزهای اضافهی انبارداری یا دموراژ است.
آیا میتوان حقوق ورودی را قسطی پرداخت کرد؟
در حالت عادی حقوق و عوارض پیش از صدور پروانه پرداخت میشود. برخی رویهها مانند ترخیص با ضمانت در شرایط خاص قانونی وجود دارد که باید برای هر پرونده جداگانه بررسی شود.
آخرین بررسی: مهر ۱۴۰۵. مقررات و نرخ‌ها با بخشنامه‌های جدید تغییر می‌کنند؛ پیش از تصمیم‌گیری، وضعیت روز را از منابع رسمی یا کارشناسان آرمان تجارت آدرین بپرسید.