پیش از قرارداد صادراتی چه چیزهایی را باید بدانید؟
بخش بزرگی از مشکلات صادرات، پیش از بارگیری و در همان مرحلهی مذاکره ساخته میشود. قیمتی که به خریدار خارجی میدهید باید همهی هزینههای تا نقطهی تحویل را پوشش دهد: بستهبندی صادراتی، حمل داخلی تا گمرک یا بندر، هزینههای گمرکی و بندری، و اگر شرط تحویل اقتضا کند، کرایهی حمل و بیمهی بینالمللی.
سه پرسش را پیش از امضای قرارداد روشن کنید:
- شرط تحویل چیست؟ در FOB یا FCA مسئولیت شما با تحویل کالا در مبدأ تمام میشود؛ در CFR و CIF کرایهی حمل (و در CIF بیمه) با شماست. تفاوت این شرطها را در مقالهی اینکوترمز ۲۰۲۰ به زبان ساده توضیح دادهایم.
- پول چگونه و کِی میرسد؟ پیشپرداخت، اعتبار اسنادی یا پرداخت در برابر اسناد، هر کدام ریسک متفاوتی دارند. روش دریافت پول باید با مسیر رفع تعهد ارزی همخوان باشد.
- مقصد چه الزاماتی دارد؟ برخی کشورها برای ورود کالا گواهی بهداشت، استاندارد یا برچسبگذاری خاص میخواهند. این را از خریدار بپرسید و در قرارداد بنویسید که تهیهی کدام سند با کیست.
مراحل صادرات کالا
۱. آمادهسازی کارت بازرگانی و ثبت در سامانه
اظهار صادراتی به نام دارندهی کارت بازرگانی انجام میشود و اطلاعات شرکت باید در سامانه جامع تجارت بهروز باشد. اگر تعهد ارزی معوقی از صادرات قبلی وجود داشته باشد، ممکن است فعالیت کارت محدود شده باشد؛ این را پیش از هر کاری بررسی میکنیم.
۲. تعیین کد تعرفه و مجوزهای لازم
کد تعرفه (HS Code) مشخص میکند کالا برای خروج به چه مجوزهایی نیاز دارد؛ مثلاً استاندارد، قرنطینهی گیاهی یا دامی، یا مجوز بهداشتی. انتخاب کد اشتباه هم در گمرک ایران و هم در گمرک مقصد دردسرساز است. دربارهی اهمیت کد تعرفه در مقالهی کد تعرفه کالا (HS Code) چیست بیشتر خواندهاید.
۳. بستهبندی، علامتگذاری و رزرو حمل
بستهبندی باید هم مسیر حمل را تحمل کند و هم الزامات مقصد را رعایت کند. همزمان، حمل بینالمللی رزرو میشود: کانتینر دریایی، کامیون، ریل یا بار هوایی. جزئیات روشهای حمل در صفحهی حملونقل بینالمللی آمده است.
۴. اظهار صادراتی و کنترل گمرکی
پس از رسیدن کالا به گمرک، اظهارنامهی صادراتی ثبت میشود و کالا بسته به مسیر تعیینشده، بدون بازرسی یا با کنترل اسنادی و فیزیکی، ارزیابی میشود. یکسانبودن مشخصات اظهارنامه، فاکتور و لیست بستهبندی، مهمترین عامل سرعت این مرحله است.
۵. خروج کالا و صدور پروانه صادراتی
با خروج کالا از مرز یا بندر، پروانهی صادراتی صادر میشود. این سند مبنای رفع تعهد ارزی و استفاده از مشوقها و معافیتهای صادراتی است؛ پس آن را با دقت با اسناد فروش تطبیق دهید.
۶. ارسال اسناد به خریدار و بازگشت ارز
اسناد حمل، فاکتور، گواهی مبدأ و دیگر مدارک قراردادی برای خریدار ارسال میشود و پس از دریافت پول، ارز در مهلت و مسیر مقرر به چرخهی رسمی برگردانده میشود.
مدارک و مجوزهای صادرات
- کارت بازرگانی فعال و اطلاعات بهروز در سامانه جامع تجارت
- فاکتور تجاری و لیست بستهبندی (Packing List) منطبق با قرارداد
- گواهی مبدأ؛ عمومی از اتاق بازرگانی یا فرم ترجیحی، اگر مقصد موافقتنامهی تعرفهای دارد
- مجوزهای وابسته به کالا: استاندارد، قرنطینه، بهداشت یا مجوز سازمانهای تخصصی
- اسناد حمل: بارنامهی دریایی، هوایی یا جادهای (CMR)
- گواهی بازرسی کالا، اگر خریدار یا مقصد آن را خواسته باشد
رفع تعهد ارزی صادراتی
صادرکننده در برابر ارزی که از فروش خارجی به دست میآورد تعهد دارد و باید آن را در مهلت تعیینشده و از یکی از مسیرهای مجاز بانک مرکزی برگرداند. روشهای رایج عبارتاند از:
- فروش ارز در مرکز مبادله: عرضهی ارز صادراتی در سازوکار رسمی و دریافت معادل ریالی.
- واگذاری به واردکننده: فروش ارز به واردکنندهای که برای ثبت سفارش خود به ارز نیاز دارد.
- واردات در مقابل صادرات خود: استفاده از ارز صادرات برای واردات کالای مجاز همان شرکت؛ این مسیر را در صفحهی تأمین ارز واردات توضیح دادهایم.
انجامندادن تعهد در مهلت، میتواند به تعلیق کارت بازرگانی، از دست رفتن مشوقها و معافیتها و دشواری در ثبت سفارشهای بعدی منجر شود. مهلتها با بخشنامه تغییر میکنند؛ برای نمونه، خبر تمدید مهلت تأمین ارز واردات از محل ارز صادراتی را ببینید.
اشتباههای پرهزینه در صادرات
- قیمتدادن بدون محاسبهی کامل هزینهها: جاافتادن هزینهی بندری، بستهبندی یا بیمه، سود را از بین میبرد.
- مغایرت اسناد: تفاوت وزن، تعداد یا شرح کالا بین فاکتور، لیست بستهبندی و اظهارنامه، هم در خروج و هم در ورود به مقصد توقف ایجاد میکند.
- بیتوجهی به الزامات مقصد: کالایی که در ایران بدون مشکل خارج شده، ممکن است در مقصد به دلیل نداشتن گواهی خاص متوقف شود.
- عقبانداختن رفع تعهد ارزی: تعهد معوق، صادرات و واردات بعدی شرکت را هم قفل میکند.
خدمات آرمان تجارت آدرین در صادرات
بسته به نیاز شما، میتوانیم کل فرایند یا فقط بخشهایی از آن را پیش ببریم:
- بررسی کد تعرفه، مجوزها و الزامات کشور مقصد پیش از قرارداد
- محاسبهی بهای تمامشدهی صادراتی بر اساس شرط تحویل
- هماهنگی گواهی مبدأ، بازرسی و اسناد قراردادی
- هماهنگی بستهبندی، بارگیری و رزرو حمل با شرکتهای حمل
- پیگیری اظهار صادراتی، خروج کالا و دریافت پروانه
- پیگیری مسیر رفع تعهد ارزی با توجه به بخشنامهی جاری
اگر پرسشهای پیش از قرارداد زیاد است، از مشاوره بازرگانی شروع کنید؛ برای ارسال کالا به مقصد هم بیمه حملونقل بینالمللی را جدی بگیرید.
کالایی برای صادرات دارید و نمیدانید از کجا شروع کنید؟
بررسی رایگان پروندهآخرین بررسی محتوا: آبان ۱۴۰۵. منابع رسمی: سامانه جامع تجارت، بانک مرکزی و سازمان توسعه تجارت ایران.
