اینکوترمز (Incoterms) مجموعه‌ای از شرط‌های استاندارد تحویل کالا در تجارت بین‌المللی است که اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) منتشر می‌کند. نسخهی جاری آن اینکوترمز ۲۰۲۰ است. شرطی که در پیش‌فاکتور می‌آید، مشخص می‌کند هزینه و ریسک حمل و بیمه تا کجا با فروشنده است؛ پس پیش از ثبت سفارش باید آن را آگاهانه انتخاب کنید.
۱۱ شرط اینکوترمز ۲۰۲۰
شرط‌ها در دو گروه‌اند: هفت شرط برای همه‌ی روش‌های حمل و چهار شرط فقط برای حمل دریایی و آبراه‌های داخلی.
| شرط | نام کامل | انتقال ریسک به خریدار | حمل اصلی با |
|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works | محل فروشنده | خریدار |
| FCA | Free Carrier | تحویل به حمل‌کننده‌ی خریدار | خریدار |
| CPT | Carriage Paid To | تحویل به اولین حمل‌کننده | فروشنده |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To | تحویل به اولین حمل‌کننده | فروشنده (با بیمه) |
| DAP | Delivered at Place | مقصد توافق‌شده، آماده‌ی تخلیه | فروشنده |
| DPU | Delivered at Place Unloaded | مقصد، پس از تخلیه | فروشنده |
| DDP | Delivered Duty Paid | مقصد، با پرداخت حقوق ورودی | فروشنده |
| FAS | Free Alongside Ship | کنار کشتی در بندر مبدأ | خریدار |
| FOB | Free on Board | روی کشتی در بندر مبدأ | خریدار |
| CFR | Cost and Freight | روی کشتی در بندر مبدأ | فروشنده |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | روی کشتی در بندر مبدأ | فروشنده (با بیمه) |
تفاوت FOB، CFR و CIF
این سه شرط در واردات دریایی ایران بیشترین کاربرد را دارند و در هر سه، ریسک وقتی کالا روی کشتی در بندر مبدأ قرار گرفت به خریدار منتقل می‌شود. تفاوت در هزینه است:
- FOB: کرایه‌ی دریایی و بیمه با خریدار است.
- CFR: فروشنده کرایه‌ی دریایی را تا بندر مقصد می‌پردازد؛ بیمه با خریدار است.
- CIF: فروشنده کرایه و بیمه‌ی حداقلی را تا بندر مقصد می‌پردازد.
نکته‌ی مهم در CFR و CIF: اگر کالا در راه آسیب ببیند، ریسک با خریدار است، حتی اگر کرایه را فروشنده داده باشد. در CIF بیمه‌ی حداقلی است؛ برای کالای حساس، پوشش کامل‌تر را جداگانه بگیرید.
اینکوترمز و ارزش گمرکی در ایران
ارزش گمرکی در ایران بر مبنای CIF محاسبه می‌شود. اگر با FOB یا EXW خرید کرده باشید، هزینه‌ی حمل و بیمه تا گمرک ورودی به قیمت فاکتور اضافه می‌شود تا ارزش گمرکی و در نتیجه حقوق ورودی محاسبه شود. پس شرط تحویل مقدار حقوق ورودی را عوض نمی‌کند، اما تعیین می‌کند چه هزینه‌هایی را خودتان جداگانه بپردازید و مستند کنید. روش کامل محاسبه را در هزینه ترخیص کالا چگونه محاسبه می‌شود؟ ببینید.
کدام شرط برای واردات بهتر است؟
- EXW: فقط وقتی نماینده‌ی قابل اعتماد در مبدأ دارید؛ تشریفات صادرات در کشور فروشنده هم با شماست.
- FOB یا FCA: وقتی فورواردر خودتان کرایه‌ی بهتری می‌گیرد و می‌خواهید حمل را کنترل کنید.
- CFR یا CIF: برای واردکننده‌ی تازه‌کار ساده‌تر است، اما کرایه‌ی مخفی در قیمت فروشنده را بررسی کنید.
- DDP: در واردات به ایران کاربرد محدودی دارد، چون تشریفات و پرداخت حقوق ورودی را باید واردکننده‌ی ایرانی انجام دهد.
برای مقایسه‌ی کرایه‌ها، حجم بار را با محاسبه‌گر CBM حساب کنید و نقش فورواردر را در تفاوت فورواردر و کریر بخوانید.
پرسش‌های رایج
آیا اینکوترمز ۲۰۱۰ هنوز معتبر است؟
بله، اگر در قرارداد صریحاً به آن اشاره شود. اما نسخهی جاری ۲۰۲۰ است و بهتر است در قرارداد سال نسخه را هم بنویسید، مثلاً CIF Bandar Abbas Incoterms 2020.
تفاوت DAP و DDP چیست؟
در هر دو فروشنده کالا را تا مقصد میرساند، اما در DDP تشریفات و حقوق ورودی کشور مقصد هم با فروشنده است و در DAP با خریدار.
چرا FCA جایگزین FOB در حمل کانتینری توصیه می‌شود؟
در حمل کانتینری کالا معمولاً پیش از رسیدن به کشتی در ترمینال به حمل‌کننده تحویل می‌شود. FCA انتقال ریسک را با همین لحظه هماهنگ می‌کند، در حالی که در FOB ریسک تا قرارگرفتن روی کشتی با فروشنده است.
آخرین بررسی: مهر ۱۴۰۵. مقررات و نرخ‌ها با بخشنامه‌های جدید تغییر می‌کنند؛ پیش از تصمیم‌گیری، وضعیت روز را از منابع رسمی یا کارشناسان آرمان تجارت آدرین بپرسید.