کد تعرفه (HS Code) شناسه‌ی عددی هر کالا در تجارت بین‌المللی است. در واردات به ایران، همین کد تعیین می‌کند کالا چه حقوق ورودی‌ای دارد، چه مجوزهایی لازم است و اصلاً وارداتش مجاز است یا نه. به همین دلیل انتخاب کد تعرفه، اولین کار در امکان‌سنجی هر واردات کالا است، نه کاری که در گمرک انجام شود.
HS Code چیست؟
HS مخفف Harmonized System، نظام هماهنگ توصیف و کدگذاری کالاست که سازمان جهانی گمرک آن را تدوین کرده است. شش رقم اول کد در همه‌ی کشورهای عضو یکسان است و کشورها برای جزئیات بیشتر، رقمهای ملی به آن اضافه می‌کنند. در ایران کد تعرفهی کالا هشترقمی است.
ساختار کد تعرفه
| رقم‌ها | سطح | توضیح |
|---|---|---|
| ۲ رقم اول | فصل | گروه کلی کالا، مثلاً فصل ۸۴ برای ماشین‌آلات و وسایل مکانیکی |
| ۴ رقم اول | شماره (Heading) | نوع کالا در آن فصل |
| ۶ رقم اول | شماره‌ی فرعی | مشترک بین‌المللی |
| ۸ رقم | ردیف ملی | جزئیات ملی ایران که نرخ حقوق ورودی و مجوزها به آن وصل است |
فصل‌های نظام هماهنگ در ۲۱ بخش دسته‌بندی شده‌اند؛ از حیوانات زنده و محصولات کشاورزی تا ماشین‌آلات، وسایل نقلیه و اشیای هنری.
کد تعرفه چه چیزهایی را تعیین می‌کند؟
- نرخ حقوق ورودی: درصدی از ارزش گمرکی که باید پرداخت شود.
- مجوزهای لازم: استاندارد، بهداشت، قرنطینه و دیگر سازمان‌ها.
- وضعیت واردات: مجاز، مشروط یا ممنوع.
- اولویت کالایی: که در مسیر تأمین ارز اثر دارد.
چطور کد تعرفهی درست را پیدا کنیم؟
- مشخصات فنی دقیق کالا را داشته باشید: جنس، کاربرد، نحوه‌ی کار و ترکیب.
- فصل و شماره‌ی چهاررقمی را بر اساس ماهیت کالا پیدا کنید، نه نام تجاری آن.
- یادداشت‌های بخش و فصل را بخوانید؛ بسیاری از کالاها در این یادداشت‌ها صریحاً به فصل دیگری ارجاع داده شده‌اند.
- از قواعد کلی تفسیر نظام هماهنگ برای کالاهای چندکاره یا مجموعه‌ای استفاده کنید.
- ردیف هشترقمی را در جدول تعرفهی سال جاری (کتاب مقررات صادرات و واردات) بررسی کنید.
- در صورت تردید، پیش از خرید با کارشناس طبقه‌بندی کالا مشورت کنید.
اشتباه در کد تعرفه چه پیامدی دارد؟
- اختلاف در ارزیابی و نیاز به اصلاح اظهارنامه
- تغییر حقوق ورودی و در مواردی جریمه
- نیاز به مجوزی که پیش‌بینی نشده بود و توقف کالا تا دریافت آن
- ناهماهنگی با ثبت سفارش و لزوم اصلاح آن در سامانه
تأثیر نرخ حقوق ورودی روی هزینه‌ی نهایی را در مقاله‌ی نحوه‌ی محاسبه‌ی هزینه ترخیص با مثال عددی نشان داده‌ایم؛ برای برآورد پرونده‌ی خودتان هم از محاسبه‌گر حقوق ورودی و هزینه ترخیص استفاده کنید.
پرسش‌های رایج
کد تعرفه را از کجا ببینم؟
جدول تعرفه در کتاب مقررات صادرات و واردات هر سال منتشر میشود و اطلاعات کد، نرخ و مجوزها در سامانه جامع تجارت هم قابل جستوجوست.
آیا کد تعرفهی کشور فروشنده برای ایران هم معتبر است؟
شش رقم اول معمولاً یکسان است، اما رقمهای ملی متفاوتاند. کد هشترقمی ایران را باید جداگانه تعیین کنید و فقط به کد فاکتور فروشنده اکتفا نکنید.
اگر با کد تعیینشده در ارزیابی گمرک موافق نباشم چه کنم؟
میتوانید با ارائهی مدارک فنی، از مسیر اداری و در صورت لزوم مراجع رسیدگی به اختلافات گمرکی پیگیری کنید. داشتن کاتالوگ و مشخصات فنی دقیق، مهمترین مدرک در این اعتراض است.
آخرین بررسی: مهر ۱۴۰۵. مقررات و نرخ‌ها با بخشنامه‌های جدید تغییر می‌کنند؛ پیش از تصمیم‌گیری، وضعیت روز را از منابع رسمی یا کارشناسان آرمان تجارت آدرین بپرسید.