بیشتر واردات ایران با ارزی انجام میشود که از مسیرهای رسمی، مثل بانک عامل و سامانههای مرکز مبادله، تأمین و به فروشنده منتقل میشود. اما مسیر دیگری هم وجود دارد: واردات بدون انتقال ارز؛ یعنی واردکننده بهای کالا را با ارزی که خودش در اختیار دارد و خارج از شبکهی رسمی پرداخت میکند. این روش در دورههایی که صف تأمین ارز طولانی است جذاب به نظر میرسد، ولی فقط برای کالاهای مشخص و با شرایط مشخص مجاز است. در این مقاله توضیح میدهیم این روش دقیقاً چیست، چه محدودیتهایی دارد و پیش از انتخاب آن چه باید بدانید. برای آشنایی با همهی مسیرهای تأمین ارز، صفحهی تأمین ارز واردات را ببینید.
ثبت سفارش بدون انتقال ارز یعنی چه؟
در ثبت سفارش، علاوه بر مشخصات کالا و فروشنده، «نوع عملیات ارزی» هم تعیین میشود. در نوع «با انتقال ارز»، ارز از مسیر رسمی تأمین و منتقل میشود و واردکننده در برابر آن تعهد ارزی دارد. در نوع «بدون انتقال ارز»، ارزی از شبکهی رسمی تأمین نمیشود و واردکننده ارز لازم را از منابع خود میپردازد. این انتخاب پیش از ثبت سفارش انجام میشود و تغییر بعدی آن بهسادگی ممکن نیست.
چه کالاهایی مشمول هستند؟
اینکه چه کالایی را میتوان بدون انتقال ارز وارد کرد، با مصوبات و بخشنامهها تعیین میشود و در طول زمان بارها تغییر کرده است. برای نمونه، به گزارش خبرگزاری مهر، فهرستی از کدهای تعرفهی مجاز به ثبت سفارش بدون انتقال ارز اعلام شد و ثبت سفارش از این محل فقط برای همان کدها امکانپذیر بود. گزارشهای خبری سال ۱۴۰۵ هم از تمدید این امکان برای کالاهایی مثل مواد اولیهی تولید و ماشینآلات خطوط تولید خبر دادهاند؛ از جمله تمدیدی تا ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ برای کالاهایی که تا ۹ خرداد ۱۴۰۵ قبض انبار داشتند. این مهلتها اکنون گذشتهاند و وضعیت روز را باید از سامانه جامع تجارت یا بخشنامهی جاری بررسی کرد.
بدون انتقال ارز، بدون تشریفات نیست
یک تصور رایج و پرهزینه این است که «بدون انتقال ارز» یعنی واردات آسانتر. در واقع:
- ثبت سفارش لازم است: کالا همچنان باید ثبت سفارش معتبر داشته باشد. جزئیات این مرحله در صفحهی ثبت سفارش کالا آمده است.
- تشریفات گمرکی کامل است: اظهار، ارزیابی، پرداخت حقوق ورودی و مالیات و دریافت مجوزهای لازم مثل استاندارد یا بهداشت، دقیقاً مثل سایر واردات انجام میشود.
- منشأ ارز باید قابل توضیح باشد: در این روش ممکن است از واردکننده خواسته شود منشأ ارز پرداختی را مشخص و مستند کند.
- محدودیت کالایی دارد: اگر کد تعرفهی کالا در فهرست مجاز نباشد، ثبت سفارش از این مسیر انجام نمیشود.
مزایا و ریسکها
مزایا
- وابستگی کمتر به صف تخصیص و تأمین ارز رسمی.
- امکان برنامهریزی سریعتر برای کالاهای فوری تولید، در دورههایی که این روش مجاز است.
ریسکها
- تغییر مقررات: مهلتها و فهرست کالاها بارها تغییر کردهاند؛ خرید بر پایهی ضوابطی که ممکن است تا رسیدن کالا عوض شود، پرخطر است.
- هزینهی ارز: ارز از منابع خود واردکننده تأمین میشود و ریسک نرخ آن کاملاً با خود اوست.
- مستندات: نبود مستندات کافی دربارهی منشأ ارز یا مغایرت اسناد، ترخیص را متوقف میکند.
پیش از انتخاب این روش، این چکلیست را مرور کنید
- کد تعرفهی دقیق کالا را تعیین کنید؛ مقالهی کد تعرفه کالا چیست به این کار کمک میکند.
- بررسی کنید آن کد در فهرست جاری مجاز به ثبت سفارش بدون انتقال ارز هست یا نه.
- منشأ ارز و مستندات آن را از قبل آماده کنید.
- بهای تمامشدهی کالا را با حقوق ورودی و هزینههای ترخیص حساب کنید؛ از محاسبهگر هزینه ترخیص استفاده کنید.
- مسیر جایگزین را هم بسنجید؛ مثلاً استفاده از ارز حاصل از صادرات که در خبر تمدید مهلت تأمین ارز واردات از محل ارز صادراتی به آن پرداختهایم.
پرسشهای رایج
آیا واردات بدون انتقال ارز همیشه مجاز است؟
خیر. این امکان با مصوبات و بخشنامهها برای کالاها و دورههای مشخص فراهم میشود و بارها تمدید، محدود یا تغییر کرده است. پیش از خرید، وضعیت روز کالای خود را بررسی کنید.
آیا در این روش حقوق ورودی کمتری پرداخت میشود؟
خیر. نوع عملیات ارزی، حقوق ورودی را تغییر نمیدهد؛ حقوق ورودی بر اساس کد تعرفه و ارزش گمرکی کالا محاسبه میشود.
آیا میتوان ثبت سفارش با انتقال ارز را به بدون انتقال ارز تغییر داد؟
در برخی دورهها برای گروههای مشخصی از کالا چنین امکانی اعلام شده است؛ برای نمونه برای بخشی از پروندههای خودرو که ارزشان تأمین نشده بود. این امکان عمومی نیست و به ضوابط همان گروه کالا بستگی دارد.
اگر میخواهید بدانید کالای شما در شرایط فعلی از این مسیر قابل واردات است یا نه، کارشناسان آرمان تجارت آدرین پیش از خرید پرونده را بررسی میکنند.
