وقتی ارز واردات از مسیر رسمی تأمین میشود، معامله با پرداخت به فروشنده تمام نمیشود. واردکننده در برابر ارزی که گرفته تعهد دارد: کالای متناسب با آن ارز باید وارد کشور و ترخیص شود و اسنادش در سامانه با پروندهی ارزی تطبیق پیدا کند. به این فرایند رفع تعهد ارزی واردات میگویند. تعهدی که بسته نشود، فعالیتهای بعدی کارت بازرگانی را قفل میکند. در این راهنما سازوکار، مدارک و پیامدهای آن را توضیح میدهیم. مسیرهای تأمین ارز را در صفحهی تأمین ارز واردات شرح دادهایم.
تعهد ارزی واردات از کجا شروع میشود؟
تعهد از لحظهای ایجاد میشود که ارز برای یک ثبت سفارش، از مسیر رسمی تأمین و به فروشنده منتقل میشود. از این به بعد، سامانهها ارز تأمینشده را در برابر کالایی که باید وارد شود قرار میدهند. تفاوت تأمین، تخصیص و انتقال ارز را در مقالهی تفاوت تأمین ارز، تخصیص ارز و انتقال ارز توضیح دادهایم.
رفع تعهد چطور انجام میشود؟
در سادهترین شکل، رفع تعهد یعنی همخوانی سه چیز:
- ارز تأمینشده برای ثبت سفارش؛
- کالای واردشده که با اظهار و صدور پروانهی گمرکی ترخیص شده است؛
- اطلاعات پرونده در سامانه جامع تجارت که این دو را به هم وصل میکند.
وقتی کالا ترخیص میشود، اطلاعات پروانهی گمرکی به پرونده متصل میشود و اگر ارزش و مقدار کالای واردشده با ارز دریافتی همخوان باشد، تعهد بسته میشود. اگر بخشی از کالا وارد نشود یا ارزش آن کمتر از ارز دریافتی باشد، تعهد به همان اندازه باز میماند و باید تکلیف آن روشن شود؛ مثلاً با واردات باقیماندهی کالا یا بازگرداندن ارز طبق ضوابط.
مهلت رفع تعهد
مهلت رفع تعهد ارزی واردات را بانک مرکزی تعیین میکند و میتواند به نوع واردکننده، گروه کالا و تاریخ تأمین ارز بستگی داشته باشد. منابع غیررسمی اعداد متفاوتی را گزارش کردهاند و در سالهای اخیر هم چند بار مهلتها با مصوبات جدید تمدید شده است. بنابراین برای پروندهی خود به بخشنامهی جاری بانک مرکزی و اطلاعات درجشده در سامانه استناد کنید، نه به عدد کلی یک وبلاگ. نمونهای از تمدید مهلتهای ارزی را در خبر تمدید مهلت تأمین ارز واردات از محل ارز صادراتی پوشش دادهایم.
اگر رفع تعهد انجام نشود چه میشود؟
- محدودیت کارت بازرگانی: تعهد معوق میتواند ثبت سفارش و تأمین ارز پروندههای جدید را متوقف کند.
- پیگیری قانونی: وارد نکردن کالا در برابر ارز دریافتی یا بازنگرداندن ارز، میتواند طبق قوانین مبارزه با قاچاق کالا و ارز پیگیری شود.
- اثر بر اعتبار تجاری: تعهد باز، همکاری با بانکها و شرکای تجاری را دشوار میکند.
چطور از تعهد معوق جلوگیری کنیم؟
- قرارداد را با ثبت سفارش همخوان ببندید: مقدار، ارزش و شرط تحویل باید با پرونده یکی باشد. اگر چیزی تغییر کرد، اصلاح ثبت سفارش را پیش از حمل انجام دهید.
- تأخیر فروشنده را جدی بگیرید: اگر تولید یا حمل عقب افتاده، پیش از پایان مهلتها برای تمدید اقدام کنید.
- ترخیص را معطل نکنید: کالایی که در گمرک مانده، هنوز تعهد را نبسته است. برنامهی ترخیص کالا را پیش از رسیدن بار آماده کنید.
- اسناد را یکسان نگه دارید: مغایرت فاکتور، بارنامه و پروانه، تطبیق پرونده را با مشکل روبهرو میکند.
پرسشهای رایج
آیا رفع تعهد ارزی فقط مخصوص صادرکنندگان است؟
خیر. صادرکنندگان در برابر ارز حاصل از صادرات تعهد دارند و واردکنندگان در برابر ارزی که برای واردات دریافت کردهاند. سازوکار این دو متفاوت است، اما هر دو باید در سامانه بسته شوند.
اگر فروشنده کالا را کمتر از سفارش بفرستد چه کنیم؟
تعهد به اندازهی کسری باز میماند. باید یا باقی کالا وارد شود یا ارز مازاد طبق ضوابط بانک مرکزی بازگردانده شود. مکاتبات فروشنده را بهعنوان مستند نگه دارید.
واردات بدون انتقال ارز هم تعهد ارزی دارد؟
در این روش ارزی از مسیر رسمی تأمین نمیشود، پس تعهدی از جنس ارز دولتی ایجاد نمیشود؛ اما ممکن است مستندسازی منشأ ارز لازم باشد. جزئیات را در مقالهی واردات بدون انتقال ارز ببینید.
اگر پروندهای با تعهد باز دارید یا میخواهید پیش از تأمین ارز، ریسک تعهد معوق را کم کنید، با کارشناسان آرمان تجارت آدرین مشورت کنید.
